از چهارشنبه دهم دی‌ماه در حالی آتش اعتراضات و به تبع آن خشونت‌ها در نیشابور اوج گرفته که برخی مقام‌های مسئول از ورود سرویس‌های جاسوسی و گروه‌های تجزیه طلب به بدنه اعترضات خبر می‌دهند.

اگر چه این خط تحلیلی چندان تازگی ندارد و در ناآرامی‌های گذشته نیز تکرار شده بود اما سوال کلیدی اینجاست که با وجود تجربه‌های حاصل از اتفاقهای گذشته با وجود نشانه‌ها و هشدارهای فراوان چرا اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از نفوذ جریان‌های سازمان یافته در صفوف معترضان نشد؟

البته اقدام دولت برای تک نرخی کردن ارز را با هدف حذف فسادهای رانتی و ملاحظات و مباحث امنیتی را نباید از نظر دور بداریم اما این سؤال افکار عمومی را هم نمی‌توان بدون جواب گذاشت.

شروع اعتراضات در نیشابور

براساس مشاهدات میدانی و گزارش‌های رسیده به هفته‌نامه نیشابورفردا آغاز اعتراضات در نیشابور از اعتراضات مردمی و صنفی نسبت به تورم و گرانی‌ها ناشی از سیاست‌های اقتصادی دولت آغاز شد که منجر به تعطیلی برخی از مغازه‌ها و واحدهای صنفی شد.

نقطه آغاز این اعتراضات از میدان امام (فلکه ایران) بود و براساس مشاهدات میدانی خبرنگار هفته‌نامه نیشابورفردا تجمع‌هایی نیز در خیابان پانزده خرداد (خیابان دارایی) و بلوار ملاصدرا شکل گرفت که اکثریت افراد حاضر در این تجمع‌ها جوانان و میانسالان بودند.

ظاهرا بیش از ۱۰ نفر هم در جریان این تجمع‌ها دستگیر شدند اما هیچ‌کدام از مقام‌های رسمی این خبر را تأیید نکرد.

تکذیب دستگیری عامل موساد در نیشابور

همزمان با این اتفاقات، سیزدهم دی ماه خبری مبنی بر دستگیری سرپل موساد  توسط وزارت اطلاعات در شبکه‌ها اجتماعی منتشر شد.

اما به دنبال انتشار یک ویدئو در این رابطه در برخی رسانه‌ها، یک مقام مسئول در اداره اطلاعات نیشابور تصریح کرد: خانم مدنظر سرپل سازمان جاسوسی رژیم صهیونیستی نیست و دوم اینکه توسط تشکیلات ما دستگیر نشده است.

وی درباره این حادثه که در یکی از کوچه‌های خیابان ۱۵ خرداد نیشابور اتفاق افتاده بود اظهار کرد: فرد مدنظر توسط دیگر نیروهای امنیتی بازداشت شده و تحت نظر مقام قضایی است.

شدت گرفتن اعتراض‌ها و خشونت‌ها

در شب‌های بعد هم خیابان‌های نیشابور صحنه تجمع‌های اعتراضی و ناآرامی‌های پراکنده در سطح شهر بود اما همزمان با شدت گرفتن اعتراض‌ها سطح خشونت‌ها نیز افزایش پیدا کرد.

براساس مشاهدات میدانی خبرنگار هفته‌نامه نیشابورفردا تجمعات پراکنده در سطح شهر از جمله ابتدای خیابان شورا و خیابان دارایی و بلوار فضل همراه با روشن کردن آتش و سر دادن شعار بود.

در ادامه شعارهای اعتراضی نسبت به وضعیت اقتصادی به شعارهای رادیکال و تند تبدیل شد که منجر به دستگیری و بازداشت تعدادی از معترضان شد که بیشتر آنان از گروه سنی نوجوانان و جوانان بودند.

در جریان این حوادث یک مقام نیروی انتظامی از ناحیه گردن با سلاح سرد مضروب شد که ضارب بلافاصله دستگیر شد.

با پیگیری‌های هفته‌نامه نیشابور فردا معلوم شد ضارب جوانی غیربومی بوده و حال این مقام انتظامی نیز مساعد گزارش شد.

به گفته یک منبع موثق به نیشابورفردا یک نیروی بسیجی هم از ناحیه گوش مصدوم شده بود که حال او نیز خوب است.

از تعداد بازداشت‌شدگان هم اطلاعاتی منتشر نشد اما براساس شنیده‌ها حدود ۱۰۰ نفر دستگیر و بازداشت شدند.

به جز یک نفر همه آزاد شدند

یکشنبه ۱۴ دی ماه با پیگیری‌های هفته‌نامه نیشابورفردا از یک منبع موثق درباره تعداد و وضعیت بازداشتی‌های این حوادث مشخص شد همه بازداشت‌شدگان ناآرامی‌های جمعه‌شب گذشته به‌جز یک نفر، آزاد شده‌اند.

این منبع درباره علت ادامه بازداشت این فرد توضیحی ارائه نکرد اما براساس شنیده‌ها فرد مذکور همان ضارب مقام انتظامی بوده است.

با این حال در شب‌های بعد تجمع‌های اعتراضی و به تبع آن بازداشت‌ها ادامه پیدا کرد.

درباره تعداد دقیق بازداشت‌شدگان و جزئیات این رخدادها آمار و اطلاعات رسمی از سوی مراجع مسئول منتشر نشد و اخبار مربوط به ناآرامی‌ها و تجمعات پراکنده در نیشابور بیشتر از طریق شبکه‌های اجتماعی غیررسمی و برخی رسانه‌های خارج از کشور منتشر شد؛ اخباری که در مواردی با آمار و روایت‌های متفاوت همراه بوده و منبع مشخص و قابل استنادی برای آن‌ها ذکر نشده است.

در آن زمان هم پیگیری‌های هفته‌نامه نیشابورفردا از فرماندار، دادستان و فرمانده نیروی انتظامی شهرستان برای دریافت اطلاعات موثق درباره تعداد بازداشت‌شدگان، زمان آزادی آن‌ها و همچنین وضعیت صدمه‌دیدگان احتمالی به نتیجه مشخصی نرسید.

شمار بازداشتی‌های ناآرامی‌های نیشابور به کمتر از ۲۰ نفر رسید

 در روزهای بعد براساس اطلاعات رسیده به هفته‌نامه نیشابورفردا تعداد افراد باقی‌مانده در بازداشت در ارتباط با حوادث و ناآرامی‌ها به حدود ۲۰ نفر رسید و بخش عمده دستگیرشدگان با قرار کفالت آزاد شدند.

 یک منبع موثق به هفته‌نامه نیشابور فردا گفت: در جریان ناآرامی‌های اخیر، حدود ۸۰ نفر در نقاط مختلف شهر نیشابور دستگیر شدند که اکثر آنان کم‌سن‌وسال بوده‌اند. به‌گفته او هر یک از این افراد که توانسته‌اند ضامن معرفی کنند، در کوتاه‌ترین زمان ممکن آزاد شده‌اند.

وی افزود: در حال حاضر از مجموع دستگیرشدگان، حدود ۲۰ نفر که اقدامات خشن‌تری به آنان منتسب شده است، همچنان در بازداشت به‌سر می‌برند و سایر افراد با قرار کفالت آزاد هستند.

او خاطرنشان کرد: خوشبختانه تعداد آسیب‌دیدگان و مجروحان در جریان این حوادث زیاد نبوده و با تمهیدات اتخاذشده، شرایط مدیریت شده است.

پیگیری‌های میدانی

در طی آن چند روز مشاهدات میدانی خبرنگار هفته‌نامه نیشابورفردا نشان داد ساعات کاری دادگستری شهرستان نیشابور برای رسیدگی سریع‌تر به پرونده بازداشتی‌های این حوادث، در برخی روزها تا ساعت ۶ بعدازظهر ادامه داشته است.

این اقدام با هدف تسریع در رسیدگی قضایی و فراهم‌کردن امکان آزادی افرادی که برای آنان قرار کفالت صادر شده، انجام شد.

انتقال مرجعیت رسانه به شبکه‌های اجتماعی ناشناس در سکوت مسئولان

براساس بررسی‌های انجام شده حوادث و ناآرامی‌های اجتماعی چند شب اخیر نیشابور بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی ناشناس و برخی رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور داشت اما با این حال تاکنون هیچ‌یک از مسئولان شهرستان نیشابور به‌صورت رسمی درباره جزئیات این حوادث اظهارنظر نکردند.

کشیده شدن دامنه اعتراضات شبانه به روز

پس از یک هفته از شروع ناآرامی‌های اجتماعی در چهارشنبه ۱۷ دی ماه دامنه اعتراضات شبانه به روز کشیده شد.

تعطیلی بازار

همزمان جمعی از کسبه نیشابور در اعتراض به مشکلات اقتصادی و افزایش قیمت‌ها اقدام به تعطیلی واحدهای صنفی خود کردند و براساس مشاهدات میدانی خبرنگار هفته‌نامه نیشابورفردا، از حدود ساعت ۹ صبح بازار نیشابور به حالت نیمه‌تعطیل درآمد.

هم‌زمان تجمع‌های پراکنده معترضان در فلکه ایران(میدان امام)، خیابان دارایی و فردوسی شمالی شکل گرفت.

حدود ساعت ۱۱، جمعیت قابل توجهی در حد فاصل فلکه ایران (میدان امام) تا چهارراه اصلی تجمع کردند که این موضوع به بسته شدن خیابان و ایجاد اختلال جدی در عبور و مرور خودروهای سواری انجامید.

در این محدوده، نیروهای ضدشورش با شلیک گاز اشک‌آور اقدام به پراکنده کردن جمعیت معترض کردند و تعدادی از معترضان نیز دستگیر شدند و بیشترین سطح درگیری‌ها نیز در همین نقطه دیده شد.

طبق مشاهدات میدانی خبرنگار هفته‌نامه نیشابورفردا، درگیری‌های پراکنده دیگری نیز در خیابان فردوسی شمالی و محدوده چهارراه دارایی و فرح‌بخش رخ داد که در آن‌ها نیز از گاز اشک‌آور برای متفرق کردن جمعیت استفاده شد همچنین برخی درگیری‌های پراکنده بین معترضان و نیروهای امنیتی به وقوع پیوست که از میزان جراحات و آسیب‌های احتمالی اطلاعاتی در دست نیست.

هم‌زمان با این اتفاقات، نیروهای انتظامی در محوطه شهرداری و فرمانداری قدیم نیشابور به‌صورت متمرکز مستقر و مجتمع شده بودند و تحرکات آن‌ها در این محدوده به‌وضوح قابل مشاهده بود؛ استقراری که نشان از آماده‌باش نیروهای امنیتی برای کنترل وضعیت در مرکز شهر داشت.

درخواست همکاری با نیروهای امنیتی

در طول این ناآرامی‌ها، از طریق بلندگوهای مستقر در سطح شهر، از شهروندان خواسته می‌شد با نیروهای امنیتی همکاری کنند و اصناف نیز نسبت به بازگشایی واحدهای صنفی خود اقدام کنند.

افزایش میانگین سنی معترضان

این نخستین تجمع اعتراضی روزانه در نیشابور پس از ناآرامی‌های شب‌های گذشته به شمار می‌رود.

برخلاف تجمعات شبانه، میانگین سنی معترضان امروز به حدود ۳۰ سال می‌رسید؛ موضوعی که نشان‌دهنده تغییر ترکیب سنی جمعیت حاضر در اعتراضات است.

نکته قابل توجه دیگر، نبود رهبری متمرکز در میان جمعیت‌های معترض بود. به‌گونه‌ای که در هر نقطه‌ای از شهر که تجمعی شکل می‌گرفت، همان نقطه به‌طور مستقل به کانون اعتراض تبدیل می‌شد و پراکندگی جغرافیایی اعتراضات افزایش می‌یافت.

تعطیلی بازار، شکل‌گیری تجمعات در ساعات اداری و تمرکز اعتراضات در نقاط اقتصادی و اداری شهر، از جمله نشانه‌هایی است که بیانگر پیوند مستقیم مطالبات اقتصادی با فضای اعتراضی امروز نیشابور باشد.

تکذیب فوت معترضان؛ روز پرتنش نیشابور با گاز اشک‌آور

در همین حال اخباری مبنی بر فوت ۲ نفر در جریان اعتراضات به گوش رسید که  مهدی دونده فرماندار نیشابور آن را تکذیب کرد.

وی درباره شایعات منتشرشده پیرامون فوت ۲ نفر در جریان اعتراضات در بیمارستان، گفت: در اعتراضات امروز هیچ مورد فوتی گزارش نشده و اخبار منتشرشده در این خصوص صحت ندارد.

او از شهروندان خواست اخبار مربوط به تحولات اخیر را صرفا از منابع رسمی پیگیری کنند.

تایید جان باختن یک زن

در ادامه براساس اطلاعات رسیده زنی میانسال به نام  ا. پ در جریان اعتراضات جان خود را از دست داد.

درباره نحوه و علت این حادثه از سوی هیچ کدام از مقام‌های مسئول خبری منتشر نشد.

تداوم ناآرامی‌ها

با فرارسیدن شب، نشانه‌های ناآرامی بار دیگر به خیابان‌های نیشابور بازگشت.

درآن شب دامنه درگیری‌ها به میدان حافظ، چهارراه شریعتی، میدان آزادی، چهارراه دارایی و امیرکبیر و فرهنگسرای سیمرغ رسید و به ساختمان اتاق اصناف و فرمانداری نیشابور هم خساراتی وارد شد.

گزارش‌های میدانی خبرنگار هفته‌نامه نیشابور فردا حاکی است میدان آزادی به سمت فرح‌بخش شرقی یکی از کانون‌های اصلی تجمع بود؛ جایی که سنگ و آجر پراکنده در سطح خیابان، حرکت خودروها را کند کرده و بوی گاز اشک‌آور به شدت در فضا احساس می‌شد.

در همین حال، در محدوده چهارراه دارایی و تقاطع امیرکبیر نیز موانعی در مسیر خودروها دیده می‌شد که به ایجاد ترافیک انجامید.

در گوشه‌هایی از این محدوده، آتش‌هایی روشن بود که بر فضای ملتهب منطقه می‌افزود. شرایط مشابهی مقابل فرهنگسرای سیمرغ مشاهده شد؛ جایی که تجمع شماری از معترضان، ترافیک سنگین روی پل مقابل فرهنگسرا را رقم زد.

براساس گزارش‌های مردمی، در اطراف بیمارستان ۲۲ بهمن و چهارراه شریعتی نیز تجمع‌ها و درگیری‌هایی به وقوع پیوست.

مشاهدات میدانی نشان می‌داد استفاده از گاز اشک‌آور و بمب‌های صوتی برای متفرق کردن جمعیت معترض نسبت به ساعات اولیه روز افزایش یافته بود.

در همین حال، شعارهای شنیده‌شده در تجمع‌های شبانه، از نظر لحن و محتوا رادیکال‌تر از صبح توصیف می‌شد.

اما فردای نیشابور آبستن حوادثی بی‌سابقه در طول تاریخ این شهر بود.

پنج‌شنبه پرالتهاب نیشابور

در ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ ناآرامی‌های نیشابور وارد مرحله‌ جدیدی شد و خشونت‌های خیابانی به سطح بی‌سابقه‌ای رسید.

با بالا گرفتن ناآرامی‌ها از حدود ساعت ۱۱ صبح شبکه اینترنت قطع شد و با فرارسیدن شب ارسال پیامک و برای ساعاتی شبکه تلفن همراه نیز قطع شد.

اخبار درگیری‌های شدید و پراکنده در بخش‌های مختلف شهر همراه با صدای شلیک تا نیمه‌های شب به گوش می‌رسید.

در آن شب اماکن دولتی و خصوصی مختلفی در بخش‌های مختلف شهر یا طعمه حریق و یا به شدت تخریب شد.

براساس آخرین گزارش‌ها و مشاهدات مکان‌های تخریب شده در آن شب شامل موارد زیر است:

۱_ ساختمان سابق تأمین اجتماعی کنار باغ امین‌الاسلامی طعمه حریق شد

۲_ سینما شهر فیروزه، شیشه‌های مشرف به خیابان تخریب شد و خساراتی هم به لوازم و تجهیزات داخلی وارد آمد

۳_ ساختمان پارسه در خیابان دارایی که بانک آینده  نیزدر آن قرار داشت به آتش کشیده شد و ظاهرا نمای کامپوزیت باعث سرعت گرفتن انتشار آتش‌سوزی شده است.

۴_ فروشگاه افق کوروش واقع در خیابان فرح‌بخش غربی طعمه حریق شد

۵_ ساختمان خدمات شهری شهرداری واقع خیابان فرح‌بخش غربی، تخریب و آتش‌سوزی

۶_ فرهنگسرای سیمرغ، تخریب شیشه‌ها و نمای بیرونی

۷_ اتاق اصناف، طعمه حریق

۸_ ساختمان فرمانداری، تخریب شیشه‌ها و نمای بیرونی

۹_ فروشگاه افق کوروش خیابان امام، تخریب

۱۰_ بانک تجارت روبروی اداره برق، آتش‌سوزی

۱۱_ بیمه ایران، تخریب شیشه‌ها و نمای بیرونی

۱۲_ اداره برق، تخریب شیشه‌ها و به سرقت رفتن دوربین‌های حفاظتی

۱۳_ کانون پرورش فکری، طعمه حریق و به طور کامل تخریب

۱۴_ شورای شهر مورد شب قبل دستبرد و در شب بعد بخشی از آن طعمه حریق شد

۱۵_ سازمان تبلیغات اسلامی، طعمه حریق و تخریب

۱۶_ بانک صادرات فلکه خیام در آتش‌سوزی با خاک یکسان شد

۱۷_ فروشگاه پارچه فروشی دی تو دی در تقاطع بلوار معلم و آموزگار، طعمه حریق

لازم به ذکر است تا زمان تنظیم این گزارش اخباری درباره میزان و نحوه خسارت‌های وارده در طی این ناآرامی‌ها منتشر نشده است.

سرقت تجهیزات آتش‌نشانی

درباره ناآرامی‌های اجتماعی و حوادث اخیر در نیشابور هفته‌نامه نیشابور فردا ضمن تأکید بر حقوق شهروندان برای دسترسی آزاد به اخبار و اطلاعات از همان روزهای نخست بروز ناآرامی‌ها تلاش کرد با اطلاع‌رسانی شفاف برای آگاهی شهروندان تا حد امکان زمینه بروز شایعات را کاهش داده و از این طریق از التهاب‌های اجتماعی بکاهد.

در این زمینه یک منبع موثق در گفت‌وگو با نیشابور فردا در پاسخ به این سؤال که در ناآرامی‌های چند روز گذشته در نیشابور چند نفر مجروح شده‌اند اظهار کرد: هنوز آمار دقیقی در این زمینه اعلام نشده است، در ارزیابی‌های اولیه میزان برآورد خسارات وارده بالغ بر ۶۰۰ میلیارد تومان بوده اما این میزان افزایش پیدا خواهد کرد.

او با اشاره به سرقت‌های انجام شده در طی این ناآرامی‌ها گفت: در جریان این حوادث برخی اشخاص وارد ساختمان آتش‌نشانی شده و اقدام به سرقت برخی وسایل خاص کرده‌اند که به عنوان مثال یک مورد ۴۰۰ میلیون تومان ارزش داشته و یا با ورود به ساختمان خدمات شهری تعدادی از موتور پمپ‌ها را به سرقت برده‌اند، همچنین از ساختمان شورای شهر هم تعدادی لپ‌تاپ و دوربین سرقت شده و هنوز در حال جمع‌بندی این موارد هستیم.

هنوز جان‌باختگان تفکیک نشده‌اند

این مقام مسئول با تأیید آمار رسیده به هفته‎‌نامه نیشابور فردا درخصوص جان باختن ۲۷ نفر در جریان ناآرامی‌های چند روز گذشته در نیشابور؛ درباره اینکه سه نفر از این افراد جزو نیروهای بسیج بوده‌اند، گفت: در میان این افراد تعدادی رهگذر مانند یک بچه و یک راننده بوده‌اند که بی‌‎گناه هستند و برخی هم جزو معترضین و اغتشاشگران بوده‌اند اما هنوز تفکیکی انجام نشده و دستگاه‌ها و نهادهای مربوطه درحال جمع‌آوری مستندات هستند و هنوز به آمار دقیقی نرسیده‌ایم.

او خاطرنشان کرد: پرونده همه جان‌باختگان به طور دقیق بررسی می‌شود و با گزارش پزشکی قانونی و گزارش‌های اولیه که در کجا و چگونه این حادثه برایشان رخ داده است تطبیق داده می‌شود و همه این موارد توسط دستگاه قضایی و پلیس و نیروهای امنیتی در حال رسیدگی است و به زودی برای آگاهی و اطلاع شهروندان اعلام خواهد شد که از این تعداد چند نفر جزو نیروهای امنیتی و اغتشاشگران و مردم عادی بوده‌اند.

دستگیری لیدرها در مرز

او با تأیید اینکه در جریان ناآرامی‌های نیشابور افرادی تحت عنوان لیدر دستگیر شده‌اند بدون اشاره به تعداد این اشخاص  اظهار کرد: پس از شبی که آن حوادث در نیشابور اتفاق افتاد ۶ نفر از اهالی همین شهر در مرز بازرگان در حین خروج از کشور دستگیر شدند و از نیشابور مستقیم به مرز بازرگان تاکسی گرفته بودند و از لیدرهای جریانات اخیر بودند و با فیلم‌ها و عکس‌های گرفته شده سعی داشتند از کشور خارج شوند و پناهندگی بگیرند که با هوشیاری نیروهای امنیتی هر ۶ نفرشان سر مرز بازرگان دستگیر شدند.

او بدون اشاره به تعداد اسلحه‌های گرم و سردی که طی این چند روز کشف و ضبط شده است گفت: مراجع مربوطه هنوز در حال جمع‌بندی هستند و در این میان انواع سلاح‌های دست‌ساز و نارنجک‌های صوتی و دست‌ساز وجود داشته است و چند دستگاه امنیتی بر روی این موارد در حال کار هستند و آمار آن به زودی از طریق جلسه‌ای که با رسانه‌ها برگزار می‌شود اطلاع‌رسانی خواهد شد ضمن اینکه دستگیر شدگان هم باید تعیین تکلیف شده و وضعیت‌شان هرچه سریع‌تر مشخص شود.

لازم به ذکر است تا زمان تنظیم این گزارش یک کودک سه ساله و یک نیروی بسیجی هم به جمع جان‌باختگان حوادث اخیر افزوده شد که با در نظر گرفتن جان باختن یک زن در روزهای نخست آمار جانباختگان در نیشابور به ۳۰ نفر می‌رسد.

توجه:

بر اساس ملاحظات حقوقی و اصول حرفه‌ای روزنامه‌نگاری لازم به تأکید است؛ انتشار آمار و ادعاهای مطرح‌شده در منابع غیررسمی، به‌منزله موضع رسمی این رسانه نیست و تنها اطلاعات تأییدشده از سوی مراجع ذی‌صلاح می‌تواند مبنای اطلاع‌رسانی قطعی قرار گیرد. همچنین نبود اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع از سوی نهادهای مسئول، می‌تواند زمینه‌ساز گسترش شایعات و برداشت‌های نادرست در افکار عمومی شود.

با در نظر گرفتن این موارد هفته‌نامه نیشابور فردا اعلام می‌کند با دریافت توضیحات رسمی و مستند از مراجع مسئول درباره جزئیات حوادث اخیر، وضعیت حقوقی بازداشت‌شدگان و نتایج بررسی‌ها، گزارش‌های تکمیلی را با رعایت بی‌طرفی و اصول حرفه‌ای روزنامه‌نگاری منتشر خواهد کرد.